0933331875Thứ 2. - Chủ Nhật. 08:00-20:00

5 Lối chơi hòn non bộ ở Việt Nam

Posted in: Kiến thức Started by

5 Lối chơi hòn non bộ ở Việt Nam

Hòn non bộ kiểu Tàu

Các bậc lão thành như các ông: Ông Nhã, Trần Quang Vượng, Mai Văn Bộ, Lê Văn Dễ, Hoàng Đình Tân, các anh em nghệ nhân đi bước trước có các anh: Sơn Hải, Dương Ngọc Minh, Dương Cao Nguyên, Bùi Đức Tâm, Đinh Quang Hợp, Ngô Trường Thịnh, Nguyễn Văn Quan… là những nghệ nhân nổi tiếng với lối chơi hòn non bộ kiểu Tàu.

Tiểu cảnh hòn non bộ Trung Quốc phân ranh rất rõ các tầng địa chất bằng cây bụi và cây lão. Dùng cây lớn (Lão) trên hòn non bộ. Hòn non bộ kiểu Tàu nguy nga, đồ sộ và đầy hiểm trở nhưng trông vẫn thanh mảnh.

hon non bo dep
Tiểu cảnh hòn non bộ trong bể cạn

Chế tác đúng kiểu hòn non bộ Tàu là dùng nét ghép với những mũi núi hình chóp cao, hoặc những đỉnh bằng chen chúc, có cỏ cây, hoa lá trồng hốc, nhét vào khe, lỗ trên đá, có đỉnh dài, thủy tạ, thueyefn, thác, suối, đường đi,… Có khi kết hợp với phù điêu trên tường để tả chân một góc trời với núi cao, biển rộng, sông dài có ao thả cá. Tùy theo thiên hướng nghệ thuật cảm hứng của từng nghệ nhân và thị hiếu của khach đặt non bộ, mà hòn non bộ mang dáng dấp một phong cảnh có núi, có đồi, có rừng cây, có khe suôi, có nai rừng, chim,…

Thỉnh thoảng ở một góc hay một mảng riêng ra trong tổng thể chung của non bộ kiểu Tàu chợt hiện lên khoảng không gian chìm lắng, tịch mịch, hoang sơ, chân thực mang nét triết lý thâm sâu kiểu non bộ Nhật.

Có những hòn non bộ được nghệ nhân chế tác theo cách ngẫu hứng hoàn toàn tự do phóng túng không tôn trọng một quy ước nào có tính đặc thù của non bộ. Hoặc trên một hồ cạn chỉ chứa một cảnh nhỏ của một hẻm núi được phóng đại trong cơ chế tiểu hình non bộ. Tuy vẫn tôn trọng hai ngôi khách chủ, yếu tố thực hư, động tĩnh, tương quan tỷ lệ, nhưng những dạng non bộ này, chỉ nói lên tính cách của một tiểu cảnh. Hay nói một cách khác, dung lượng của hồ chỉ chứa nổi một cảnh nhỏ. Hoặc với chủ ý riêng nghệ nhân muốn nhấn mạnh tính triết lý của chủ đề ha mượn một cảnh trí trên hồ cạn làm phương tiện để trang trải nội tâm.

Non bộ đá tự nhiên, chơi đá cảnh, cảnh đá, xương, sừng, đá quý,…

Có khi đá được tìm thấy là những hòn đá lạ, đẹp, quý như gỗ hóa thạch, cẩm thạch, hổ phách, pha lê, hoa cương còn giữ các hoa nổi trên đá… Do từ nhiều ngàn năm trước, trải qua các cuộc địa chấn, các cây gỗ trong các rừng nguyên sinh, đồi núi, đá các loại bị hỏa diệm sơn đốt tồn tính rồi được vùi lấp bởi thiên nhiê. Trong quá trình đào bới, đi tìm những cái quý, kín, sâu để thị hiện lịch sử chợt phát hiện ra, những tảng đá hãn hữu với những dáng dấp kỳ lạ, không thể tìm thấy một hòn thứ hai. Những loại đá này còn quý hơn vàng nữa. Nếu tự nó đã có dáng đẹp tự nhiên thì nghệ nhân sử dụng bằng dạng tự nhiên, nếu còn có chỗ thô, xấu thì gia cố thêm để hoàn chỉnh về dáng. Tất cả những đá được chọn, được chải chuốt mài bóng loáng để hiện được nguyên trạng về tính chất, chất liệu đá. Xong được gắn trên một thạch bản bằng đá để tượng cho hồ, mặt hồ đá cũng được gia công bóng loáng để tượng cho nước. Trên đó đá được xếp (gắn keo) thành dạng non bộ.

Có khi đá tìm được là một hòn đơn độc, tự nó đã mang nét đẹp rồi, nhưng đôi khi những loại đá lạ tìm được lại chỉ có từng hòn đơn lẻ, không có những hòn khác cùng vân. Không phải vì thế mà không sử dụng được. Có đủ đá người ta dàn dựng theo dáng non bộ, thiếu đá cùng vân, cùng loại người ta “biến tấu” thành tiểu cảnh hay chơi đá mỹ thuật, hay hòn non bộ Nhật.

hon non bo gia da canh
Đá cảnh giả hòn non bộ

Trong những cách này, người chơi chỉ có một suy nghĩ duy nhất là CHƠI ĐÁ. Tạo các CẢNH ĐÁ bằng ĐÁ CẢNH. Có những hòn đá quý bỏ lẫn lộn trong đống đá, đến tham quan không thể thấy được nét quý đẹp của đá. Chỉ sau khi được sự chăm sóc của nghệ nhân trau chuốt, mài dũa, đánh bóng, khoan lỗ để tạo khe rãnh tự nhiên như do ảnh hưởng thiên nhiên tác dụng, trang trọng gắn trên một tảng đá cũng được mài bóng, cộng với một chút căn bản trong dàn trải, phân bổ, xếp đặt bố cục. Hình ảnh đó nói lên rất nhiều ý và đá cũng được dịp phô diễn tất cả cái đẹp nguyên mẫu của nó. Người chơi đá cảnh không mảy may quan tâm đến tiết tấu, nhịp điệu, tứ, triết lý chủ đề. Không câu nệ đến tỷ lệ quy ước. Bởi nó mượn thể loại hòn non bộ để bày cảnh đá. Nó không phải là non bộ mà chỉ là một tên gọi.

(Còn nữa)

Xem thêm: Chọn đá để tạo tiểu cảnh trong vườn

Leave a Reply